ડાંગ જિલ્લાના આહવા હોસ્પિટલની હાલત: દર્દીઓ માટે આશ્રય કે મુશ્કેલી?

ગુજરાતના ડાંગ જિલ્લાનું મુખ્ય આરોગ્ય કેન્દ્ર — આહવા હોસ્પિટલ. અહીં આખા જિલ્લામાંથી લોકો સારવાર માટે આવે છે. પરંતુ આ હોસ્પિટલની હાલત એવી છે કે જ્યાં દર્દીઓને આરોગ્ય લાભ મળે તે બદલે, વધારાની પરેશાનીઓ અને બીમારીઓ ફેલાવાનો ખતરો ઉભો થાય છે.

હોસ્પિટલમાં પ્રવેશતા જ ગંદકીનું સામ્રાજ્ય

આહવા હોસ્પિટલમાં પ્રવેશતા જ દર્દીઓને સફાઈનો અભાવ નજરે પડે છે. હોસ્પિટલના કોરિડોરમાં કચરાના થાંભલા, ગંધથી ભરેલા બાથરૂમ અને સમયસર ન સાફ થતી વોર્ડ્સ — આ બધું મળી દર્દીઓની હાલત વધુ ખરાબ કરે છે.

બીમાર વ્યક્તિ હોસ્પિટલમાં આરામ અને સારવાર માટે આવે છે, પરંતુ અહીં તો દરેક ખૂણામાં ગંદકી જોવા મળે છે. ઘણી વાર દર્દીઓના સગાઓને હોસ્પિટલ બહાર જ ખાવાપીવાનું કરવું પડે છે, કારણ કે અંદર unhygienic વાતાવરણ છે.

દર્દીઓની સમસ્યાઓ

દર્દીઓ તથા તેમના પરિવારજનોને મુખ્ય ત્રણ મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે:

1. સ્વચ્છતાનો અભાવ – ચારે બાજુ કચરો, માખીઓ અને મચ્છરો હોવાથી સંક્રમણ ફેલાવાનો ખતરો રહે છે.
2. મૂળભૂત સુવિધાઓની અછત – બેડ, પીવાનું પાણી, ટોયલેટ્સ અને વેન્ટિલેશન જેવી સુવિધાઓ પૂરતી ઉપલબ્ધ નથી.
3. સ્ટાફની બેદરકારી – હોસ્પિટલ સ્ટાફ સમયસર સફાઈ અને દેખરેખ નથી રાખતું, જેના કારણે સમસ્યાઓ વધુ વધે છે.

એક દર્દીના સગાએ કહ્યું:
“હોસ્પિટલ તો સારવાર માટે આવે છે, પણ અહીં સફાઈ જ નથી. દર્દી સાજા થવા બદલે વધુ બીમાર ન પડી જાય એની ચિંતા રહે છે.”

સ્થાનિક નાગરિકોનો રોષ

આહવા હોસ્પિટલ અંગે સ્થાનિક લોકો લાંબા સમયથી અવાજ ઉઠાવતા આવ્યા છે. ઘણી વખત રજૂઆતો, લેખિત ફરિયાદો અને સ્થાનિક સ્તરે ચર્ચા છતાં, હાલત સુધરતી નથી.

લોકોના આક્ષેપ મુજબ:

• હોસ્પિટલ મેનેજમેન્ટ માત્ર ફાઈલો પર સફાઈના કામ બતાવે છે, હકીકતમાં કામગીરી નથી થતી.
• કોન્ટ્રાક્ટ આધારિત સફાઈ સ્ટાફ પૂરતો નથી કે યોગ્ય રીતે કામ નથી કરતો.
• જિલ્લા આરોગ્ય તંત્ર યોગ્ય દેખરેખ રાખતું નથી.

સ્વચ્છ ભારત અભિયાનની હકીકત

દેશભરમાં સ્વચ્છ ભારત અભિયાન હેઠળ કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ થાય છે, પરંતુ આહવા હોસ્પિટલ જેવી મુખ્ય આરોગ્ય સંસ્થા જ સ્વચ્છતાથી વંચિત રહે એ અત્યંત દુખદ છે.

હોસ્પિટલમાં જ ગંદકી હોવી એ સ્વચ્છ ભારતની ભાવનાને પડકાર સમાન છે. જો આરોગ્ય કેન્દ્ર જ ગંદુ હશે તો ગામડાંઓમાં સ્વચ્છતા જાળવવાનો સંદેશો કેવી રીતે પહોંચશે?

આરોગ્ય પર અસર

હોસ્પિટલમાં ગંદકી હોવાનો સૌથી મોટો ખતરો છે સંક્રમણનો જોખમ.

• દર્દીઓ જે પહેલેથી નબળા છે, તેઓ ઝડપથી ચેપગ્રસ્ત થઈ શકે છે.
• ગંદકીના કારણે મચ્છરો, માખીઓ અને અન્ય જીવાતો વધી જાય છે, જેનાથી ડેન્ગ્યુ, મલેરિયા અને ટાઈફોઈડ જેવી બીમારીઓ ફેલાઈ શકે છે.
• ગંધથી દર્દી અને સગાઓ બંનેને મુશ્કેલી પડે છે.

તંત્ર માટે પ્રશ્નો

• જ્યારે દર વર્ષે આરોગ્ય વિભાગ પર કરોડો રૂપિયો ખર્ચાય છે, તો આહવા હોસ્પિટલ જેવી જિલ્લા સ્તરની હોસ્પિટલમાં મૂળભૂત સફાઈ કેમ નથી?
• હોસ્પિટલ મેનેજમેન્ટ નિયમિત દેખરેખ કેમ નથી રાખતું?
• સ્થાનિક તંત્ર અને સરકાર આ બાબતે ગંભીરતા કેમ દાખવી રહ્યું નથી?

ઉકેલની જરૂર

હોસ્પિટલની હાલત સુધારવા માટે તાત્કાલિક પગલાં લેવાની જરૂર છે:

1. નિયમિત સફાઈ માટે ખાસ સ્ટાફની નિમણૂક કરવી જોઈએ.
2. હોસ્પિટલ મેનેજમેન્ટ અને આરોગ્ય તંત્રની જવાબદારી નક્કી કરવી જોઈએ.
3. લોકલ લેવલ પર મોનિટરિંગ કમિટી બનાવી શકાય, જે સમયાંતરે હોસ્પિટલની સફાઈ તપાસે.
4. જનજાગૃતિ અભિયાન ચલાવવું જોઈએ કે જેથી દર્દીઓ અને સગાઓ પણ સ્વચ્છતા અંગે સતર્ક રહે.

ડાંગ જિલ્લાની આહવા હોસ્પિટલ અહીંના લોકોને જીવનદોરી સમાન છે. જો આ હોસ્પિટલ જ ગંદકી અને અવ્યવસ્થા વચ્ચે દટાયેલી રહેશે, તો દર્દીઓને સારું આરોગ્ય કેવી રીતે મળશે?

સરકાર, જિલ્લા તંત્ર અને હોસ્પિટલ મેનેજમેન્ટે આ મુદ્દે તરત જ ધ્યાન આપવું જોઈએ. હોસ્પિટલ દર્દીઓ માટે આશ્રયસ્થાન હોવું જોઈએ, મુશ્કેલીનું કેન્દ્ર નહીં.